Šta muslimani mogu naučiti iz propalog ISIL-ovog društvenog eksperimenta?

Hoće li oni koji su u Bosni i svijetu odgojili topovsko meso ISIL-a uzeti pouku iz tragedije onih koje su u zabludu odveli i hoće li muslimani iz ove tragedije izvući pouku?

Šta muslimani mogu naučiti iz propalog ISIL-ovog društvenog eksperimenta?

Piše: Muhamed Jusić (Preporoda broj 06/1136 od 15. marta 2019)

Ovih dana su snimci i slike boraca ISIL-a, među kojima je i značajan broj državljana Bosne i Hercegovine i Bošnjaka iz Srbije, koji se poniženi predaju različitim vojnim frakcijama u Siriji i Iraku obišli svijet. Tako je javnost imala priliku po prvi put ponovo vidjeti one koji su samo nekoliko godina ranije muslimanima u Bosni poručivali kako su ostali u zabludi i koji su tvrdili da im je najveća želja da „zakolju Reisu-l-ulemu na Baščaršiji“. Iako većina stručnjaka za terorizam smatra  kako će se sljedbenici ideologije ISIL-a vjerovatno pokušati vratiti na političku, sigurnosnu i ideološku globalnu scenu, naročito u Siriji i Iraku, povratkom na stare terorističke taktike i djelujući kroz tzv. paradžemate ostaje činjenica da je sociološki eksperiment poznat kao „Islamska država“, ISIL ili Daiš ovih dana sveden na nekoliko šatorskih naselja i grupa izgladnjelih fanatika sa ženama i djecom koji su opkoljeni iračkim, šiitskim i kurdskim i kakvim sve ne vojnim formacijama u Baghouzu i da je doživio svoj očekivani fijasko.

Sada je pitanje šta smo kao muslimani naučili iz tog eksperimenta koji je uništio milione života, sabotirao sirijsku revoluciju, razorio brojne države u većinski muslimanskom svijetu, ne samo Siriji i Iraku, otvorio stare sektaške sukobe, poslao milione izbjeglica širom svijeta pa i na vrata Evrope kreirajući uslove za jačanje ksenofobnih i antievropskih politika i pokreta, koji je skoro istrijebio neke od najugroženijih manjina i povećao sumnjičavost prema islamu i muslimanima. I da, ne treba zaboraviti da je ova avantura u koju je skupina onih koji su se uvjerili kako Uzvišeni nije uputio na pravi put nikog do njih ozbiljno kompromitovala brojne koncepte tradicionalne islamske misli i tradicije kakvi su hilafet, «islamska država», šerijat, džihad i brojne duge koji su krivotvoreni i danas i muslimanima treba, a kamoli onima koji na islam ne gledaju sa simpatijama, objašnjavati da oni nemaju značenje koje im je svojim postupcima davao DAIŠ i kako to što vjeruju i zagovaraju njegovi sljedbenici i oni njima slični pokreti nije islam.

Sve što je ostalo od tzv. Islamske države- posljednje uporište DAIŠ-a u Baghousu gdje su se predali i borci iz Bosne

Tzv. «Islamska država» je uspjela u jednom momentu burne moderne historije Bliskog istoka uspostaviti političku i društvenu tvorevinu koju su nazvali „hilafet“ tvrdeći da je ona utemeljena na modelu vladavine nastalom oko muslimanske zajednice koju je utemeljio Poslanik, a.s.

Ideolozi ISIL-a i njemu sličnih pokreta su na osnovama islamske tradicije, historijskih modela življenja islama i tadašnjih pravnih rješenja, ali izvađenih iz konteksta i bez dosljednog razumijevanja, razvili vjersku argumentaciju koja se možda najbolje može nazvati pseudoteologijom koju su bez ikakvog obzira i na silu pokušali pretočiti u novu realnost. Ona počiva na hiperreligioznosti njegovih fanatiziranih sljedbenika koji islamsko učenje zloupotrebljavaju kako bi ostvarili svoje ideološke i političke ciljeve. Njihovo poimanje realnosti počiva na crno- bijeloj matrici, zato njihovi sljedbenici prihvataju samo argumentaciju niskog nivoa kompleksnosti koja se uklapa u njihovu sliku svijeta. Ta njihova „rješenja“ nagomilanih problema muslimanskog svijeta, ali i njihovo razumijevanje vjere, islamske tradicije i pravnih propisa je toliko simplistički postavljeno da se slabo obrazovanim, neiskusnim i na površnost naviklim mladim ljudima čine očitim i uvjerljivim.

Ono što se nerijetko prešućuje jeste da su oni ustvari uspostavili model kojeg su teoretski zagovarali i brojni islamistički pokreti prije njih.

Uzeli su pravna rješenja srednjovjekovnih muslimanskih pravnika izvedenih kroz instrumente fikha- islamske jurisprudencije iz šerijatskih izvora i pokušali ih doslovno primijeniti, vraćajući muslimane i njihova društva stoljećima u prošlost. To je jedan socijalni, pa ako hoćete i vjerski, eksperiment koji zaslužuje ozbiljnu pažnju. Ideološki i teološki temelji na kojima je ovaj pokret i njegova „država“ nastao imaju jako puno toga da kažu muslimanima o njihovom trenutnom stanju, ali i stanju njihove vjerske misli. Nažalost, kvalitetnije analize se pišu na Zapadu nego među muslimanima. Ummet se zadovoljio ponavljanjem mantri o tome kako to nije islam, i čini se kao da se svi u muslimanskom svijetu trude da ovaj period  svoje savremenosti jednostavno što prije potisnu iz kolektivnog pamćenja, da ga gurnu pod tepih ili da ga samo sagledaju kroz geopolitičke i vojne izvještaje i analize o terorističkoj organizaciji koja gubi teritoriju, odnosno kroz pitanje kako će se povratnici s tih ratišta integrisati u društva ukoliko se vrate.

Posljednji dani tzv. hilafeta i ideološka previranja među njegovim ideolozima i sljedbenicima u sebi sadrže pažnje vrijedne spoznaje iz kojih bi prije svega muslimani i njihova ulema trebali i mogli jako puno naučiti. Iz ovog krvavog društvenog eksperimenta treba se i mora izvući što više lekcija i pouka. Lekcija koje će osigurati prije svega da se iste greške ne ponove.

Neke od tih lekcija mogu biti da muslimani vide kako bi izgledala doslovna primjena klasičnih pravnih rješenja na koja su se pozivali ideolozi ISIL-a u svemu što su radili (od toga da svi imaju samo izbor da prime islam, plaćaju džiziju ili budu ubijeni, da oni koje među manjiskim vjerama proglase mušricima nemaju ni taj izbor koji se nudi samo ehlu-l-kitabima- kršćanima i Jevrejima, nego mogu birati između prelaska na islam, smrti odnosno ropstva, do sudstva zasnovanog na dosljednoj primjeni hududa itd.), ili da vide kako bi izgledao politički sistem u kojem sva vlast pripada halifi i koji ima samo Boga Uzvišenog kao nekoga kome odgovara bez ikakvog učešća građana u izboru ili odlučivanju, te svođenja političkog procesa na rastezljivi koncept šure ili savjetovanja koje nikakvom procedurom ne obavezuje nijedan nivo vlasti pa ni samog halifu. Većina tih pravnih i društvenih rješenja se i danas izučava na islamskim fakultetima muslimanskog svijeta bez da se kontekstualiziraju u vrijeme u kojem su nastala nego se predstavljaju kao jedina ispravna i čak „superiorna islamska rješenja za svijet“. To je vjerni dokaz atrofije islamske društvene a posebno političke misli koji je samo posljedica krize ukupne vjerske misli.

Brojni su tradicionalistički pokreti koji zagovaraju „hilafet“ koji se ne bi razlikovao od onog ISIL-ovog osim možda po taktici njegove uspostave. Mnogi od njih ne zamjere ISIL-u što su pokušali uspostaviti društvo i državu na takvim pravnim rješenjima i tumačenjima vjere nego samo to da su olahko iz toga isključili druge i da su neke «stvari činili prije nego što su muslimani bili dovoljno jaki da ih primijene».

Oni bi bili možda malo manje brutalni i možda manje otvoreni u iznošenju svojih konačnih ciljeva, ali i dalje revnosno vjeruju kako imaju savršena utopijska rješenja za sve probleme čovječanstva koja su davno uspostavljena i koja nisu podložna bilo kakvoj reformi (ar. tedždidu pa čak ni idžtihadu) ili doradi, te da je ljude i represivnim metodama dozvoljeno utjerati u tu apsolutnu istinu i spas.

Druga dobra lekcija je ona o krizi političke misli kod muslimana. Nevjerovatan pokušaj da se islamskim pravom, «fikhom» nadomjesti atrofirana islamska politička misao se nigdje nije bolje vidjela nego u ISIL-u koji je sve svoje postupke pokušavao zaogrnuti plaštom davnih pravnih rješenja islamskih pravnika. Iz ISIL-ovog eksperimenta se vidi kako su tzv. «islamska rješenja» i «modeli» ustvari vrlo često samo utopije i kako je npr. neriješeno pitanje odnosa uleme i vlasti ili odnosa vjere i politike vrlo brzo eskaliralo. Odnosno, kako je brzo došlo do toga da ponovo neka nova vlast progoni «ulemu» kada se ona ispriječi na putu njihove neobuzdane želje za vlašću. Tu je i pitanje jednoumlja, tj. odsustva ideje o bilo kakvom pluralizmu i potrebe da se vjeruje kako u svim pitanjima postoji samo jedna istina i kako je drugačije mišljenje ustvari zabluda, odnosno odstupanje od Bogom određene Istine koja kao takva može biti samo jedna što je samim time izdaja vjere i Zajednice. Vjerovanje kako je istina samo jedna u svakom i najbanalnijem pitanju je sjeme stalnih razdora koje razdire islamske bukvaliste i ekstremističke skupine nastale na takvoj metodologiji (ar. menhedžu) razumijevanja vjere. To je ustvari i sjeme njihovog uništenja jer su oni konstantno sukobljeni unutar sebe i stalno se usitnjavaju i sukobljavaju, ali prenoseći te sukobe na čitava muslimanska društva koja im to dozvole. To se posebno dobro može vidjeti u zadnjim danima ISIL-a kada se njihovo raslojavanje nastavilo do konačnog kraha. I u zadnjim danima propasti ISIL-ove tvorevine njihovi sljedbenici iz Bosne su se međusobno optuživali da su izdali menhedž prvih generacija, da su novotari, da su fasici i nevjernici.

Sličnih lekcija bi se zasigurno moglo izvesti napretek, i dobro bi bilo da, prije svega muslimanski svijet i oni pokreti koji su ove ideologije izrodili u svojim njedrima, smognu hrabrosti da se zagledaju nad ovom tragedijom, jer ljudi, pogotovo žene i djeca koje gledamo ponižene u dalekoj zemlji su prije svega žrtve, i da izvuku pouku. Najgore što se može desiti jeste da se sve potisne u kolektivnom pamćenju dok ponovo ne eskalira u nekoj drugoj metastazi ISIL-a.

Anterfile

Strani borci iz Bosne i Hercegovine na sirijsko-iračkom ratištu.

Sigurnosne agencije u BiH procjenjuju da je od 2012. do 2016. godine na ratišta u Siriju i Irak otišao 241 odrasli državljanin BiH (179 muškaraca i 62 žene), te oko 80 djece (50 iz BiH i 30 iz dijaspore). U međuvremenu, u Siriji i Iraku rođeno je još 77 djece čiji su jedan ili oba roditelja državljani BiH. Procjenjuje se da je krajem 2018. godine na tom prostoru preostalo još 98 odraslih osoba (po 49 muškaraca i žena). Vjeruje se kako se od tog broja oko 70 osoba (31 muškarac i 39 žena) još uvijek nalaze na teritoriju pod kontrolom ISIL-a, uglavnom u dolini rijeke Eufrat, dok su preostali uglavnom na strani formacije Hay'at Tahrir al-Sham (bivši Al-Nusra Front ili Jabhat al-Nusra) u pokrajini Idlib, na sjeverozapadu Sirije. Još devet odraslih državljana BiH (4 muškarca i 5 žena s devetero djece) nalazi se u pritvoru ili u kampovima koje kontroliraju kurdske snage. Ukupno 88 državljana BiH (81 muškarac, četiri žene i troje djece) poginuli su do sada ili umrli prirodnom smrću u Siriji i Iraku. U BiH se do sada vratilo 49 odraslih osoba (44 muškarca i 5 žena) i sedmero djece (od kojih je dvoje rođeno u Siriji, a jedno u turskom zatvoru).

(Polazni program za suzbijanje nasilnog ekstremizma, Sažetak nalaza istraživanja – Bosna i Hercegovina, decembar, 2018.)

Moj intervju za agenciju Anadolija na makedonskom jeziku

„Без Турција нема решение за сириската криза"

„Жално е тоа што Европа и современиот свет ги забележаа бегалците дури тогаш кога дојдоа на нивните врати. Уште пожално е тие во бегалците, а не во оние што ги направиле бегалци, да гледаат опасност за себе“, вели аналитичарот Јусиќ

СКОПЈЕ (АА) - Адмир Фазлагиќ

Босанскo-херцеговскиот политички аналитичар и експерт за Блискиот Исток, Мухамед Јусиќ, вели дека без Турција нема решение за сириската криза.

Во разговор за Anadolu Agency (AA), Јусиќ ја објаснува кризата на Блискиот Исток, со акцент на сириската криза, како и можноста за евентуални решенија. Јусиќ потсетува на фактот дека сегашните судири во Сирија започнаа како мирни демонстрации на граѓаните, не само во Сирија, туку во целиот арапски свет, преку кои се бараа повеќе слобода, демократски избори и човекови права.

Според него, сирискиот народ бараше рамноправна поделба на привилегиите на позициите во власта и во војската, поради тоа што, како што вели, беше фаворизирана една група, односно едно семејство.

„На почетокот, демонстрантите воопшто не бараа режимот на Башар ал-Асад да си замине од власта, туку бараа само поголеми слободи и права. По бруталниот одговор дојде до ескалација на судирите“, вели Јусиќ, истакнувајќи дека режимот на Сирија на овие демонстрации одговори со невидена бруталност.

Тој посочува: „На почетокот, демонстрантите воопшто не бараа режимот на Башар ал-Асад да замине од власта, туку бараа само поголеми слободи и права. По бруталниот одговор, дојде до ескалација на судирите“.

Јусиќ вели дека меѓународната заедница на почетокот ги игнорираше случувањата во Сирија и на ваков начин се создаде простор за терористичките групи што сакаа да ја „киднапираат“ сириската револуција. Според Јусиќ, ескалацијата на немирите во Сирија дојде откако режимот ослободи 41 осуден екстремист, кои имаа историја на насилство од верски побуди. Јусиќ понатаму потсетува дека овие лица беа ставени во затвор кога Иран ја презеде контролата над Ирак, откако Американците почнаа да се повлекуваат.

„Тие луѓе беа пуштени на слобода. Тоа се денешните команданти на Ел-Нусра и ДЕАШ. Тоа не се случи, онака, случајно. Тие требаше да послужат, пред сѐ, за да ја убијат сета сериозна, здрава опозиција во рамките на Сирија, да ја компромитираат однатре и на светската јавност да ѝ претстават дека оние што се бунтуваат против Башар се само екстремисти“, додава Јусиќ. Според мислењето на аналитичарот Јусиќ, режимот на Асад во голема мера успеал во тоа. Тој вели дека денеска речиси нема Слободна сириска армија.

„Можам слободно да кажам дека сириската револуција е ‘киднапирана’ од луѓе од целиот свет, кои дојдоа со некакви планови што немаат врска со она со што сириските луѓе, жени и младите излегоа на улиците“, смета Јусиќ.

- Судирот меѓу Саудиска Арабија и Иран се пресели во Сирија

Јусиќ нагласува дека со одолговлекувањето на сирискиот конфликт, регионалните и меѓународните сили нашле простор на некој начин да се вклучат во сирискиот судир заради своите лични интереси, и смета дека овој долготраен судир што владее меѓу Саудиска Арабија и Иран се преселил во Сирија.

Како што вели Јусиќ, се создаде ситуација во која почна да се подгрева дотогаш непостоечкиот сунитско-шиитски судир, при што шиитите чии припадници се воениот естаблишмент и економската елита, почнаа да се однесуваат како непријатели на сирискиот народ поради неговата припадност.

Наведувајќи дека во светската јавност преовладува впечатокот дека во Сирија има меѓумуслимански конфликт, Јусиќ вели: „Тие две сили успеја да го прикажат судирот како внатрешен муслимански судир. Иако судирот е повеќе поврзан со интересите на нафтените лоби групи, со тоа каде ќе одат гасоводите и нафтоводите, сега за светската јавност тој се доживува како меѓумуслиманска нетрпеливост и вера која има внатрешен конфликт“.

- Потребно е да се договорат регионалните и глобалните сили

Во однос на можните сценарија за расплет на човечката трагедија во Сирија, Јусиќ е со став дека сѐ додека не се договорат светските и регионалните сили што се присутни во Сирија, таму нема да има мир. Според Јусиќ, терористичките напади и бранот на мигрантите произлегоа како резултат на фактот што Европа ја игнорираше кризата во Сирија.

„Жално е тоа што Европа и современиот свет ги забележаа бегалците дури тогаш кога дојдоа на нивните врати. Уште пожално е тие во бегалците, а не во оние што ги направиле бегалци, да гледаат опасност за себе“, додава Јусиќ. Зборувајќи и во врска со прашањето за странските борци, Јусиќ вели дека нема ниту еден поголем светски судир во кој не биле вклучени странски доброволци. Сепак, тој уверува дека во Сирија феноменот на странски борци има друг тренд и заднина.

„Прашањето на Сирија има врска со грабнувањето на револуцијата. Има и добронамерни луѓе што одлучиле да помогнат во проектот којшто му нанел повеќе зло на сирискиот народ, отколку што му донел добро. Се зборува дека во Сирија има десетици илјади странски борци. Речиси нема држава од која нема претставници во таа војна. Второ, постои пишана трага за една расправа што се водеше меѓу Ал-Каеда и ДЕАШ во фазата на создавање на ДЕАШ. Во оние моменти кога почнал да се насетува тој раздор и пред да биде прогласен хилафет (калифат) и Исламска држава, интерните преписки укажуваат на тоа дека идеолозите на Ал-Каеда ги предупредувале идеолозите на ДЕАШ дека постои план, таканаречен ‘гнездо на оси’, кој е развиен во некои центри на моќ. Овој план оди кон тоа некаде – а во овој случај Сирија и Ирак се покажаа како плодно подрачје – да се создаде еден простор каде што насилните милитанти што имаат таков светоглед, од целиот свет би се собрале, би дошле и со нив да се реши далеку од очите на јавноста, далеку од меѓународните правила и од државните законодавства. Тие од Ал-Каеда ги предупредувале овие од ДЕАШ доколку тргнат со креирање на државна територија, дека влегуваат во замка што 'некоја мистериозна светска сила' ја осмислила.

- „Колку Гватанама треба да се отворат?"

Јусиќ стравува од последиците на влијанието на терористичката организација ДЕАШ, истакнувајќи дека светот стана глобално село. Тој уверува дека доколку на Блискиот Исток има безбедносни проблеми, ниту останатиот дел од светот не може да остане безбеден и мирен.

Јусиќ истакнува дека Гвантанамо беше голем проблем за американската администрација: „Колку Гвантанама треба да се отворат за да се реши проблемот на ДЕАШ? Што ќе биде со тие луѓе? Тие теми не смееме сѐ уште да ги поставиме. Плаши тоа што постојат обиди тие работи да се решат далеку од очите на јавноста, а она од што јас се плашам е дека секогаш кога такво нешто се случувало, последиците ги чувствуваме во идните 50 години“.

- Без Турција, нема решение за сириската криза

Објаснувајќи ги можните сценарија за решавање на долгогодишниот сириски конфликт, аналитичарот Јусиќ истакнува дека без Турција, нема решение за кризата во Сирија. Тој потсетува на фактот дека Турција во многу случаи била оставена сама да се бори со многубројните безбедносни проблеми.

„Сите сили што се наоѓаат на теренот на Сирија се далеку од Сирија на овој или на оној начин. Секој момент можат да ги повлечат своите авиони, да престанат да ги финансираат тие фракции на теренот. Турција нема таков луксуз. Сѐ што се случува, се случува во нејзиниот двор“, смета Јусиќ.

Според него, некоректно е тоа што товарот на бегалскиот бран и на сето останато од страна на сојузниците на Турција е оставен само на Турција.

„На некој начин, тоа се гледа и од изјавите на турските лидери. Тие се почувствуваа оставени во едно многу критично време да се носат со тој проблем. Без поддршка во бегалската криза, не беа подготвени да ја поддржат Турција финансиски и без некои противуслуги да ги згрижат бегалците. За другите безбедосни предизвици знаеме дека Турција предлагаше навреме и да се воведе забрана за летање и безбедносна зона во Сирија, но знаеме дека биле одбиени дури и од самите сојузници на Турција“, вели Јусиќ.

Тој нагласи дека Турција во иднина би можела да одигра многу конструктивна улога во решавањето на сирискиот проблем. Јусиќ смета дека во овој момент единствена здрава алтернатива што се нуди во Сирија се оние што на некој начин ги собира и ги претставува Турција во преговорите, но и на теренот.

Kako će ISIL objasniti pad grada iz proročanstva

Pad Dabiqa će biti težak udarac ISIL-ovoj ideologiji jer će svojim sljedbenicima morati objasniti zašto se nije obistinilo ono što su im obećali.

Borci sirijske opozicije, uz pomoć Turske, preuzeli su kontrolu nad sjevernim sirijskim gradom Dabiq koji je bio u rukama oružane grupe ISIL (Reuters)

Piše: Muhamed Jusić (Al Jazeera)

Danas su svjetske agencije izvijestile kako su sirijske pobunjeničke snage koje imaju podršku Turske preuzele grad Dabiq od pripadnika organizacije Islamske države (ISIL-a).

Dabiq je malo selo u provinciji Halep i nema nikakav strateški značaj ali je njegov pad ozbiljan udarac za ISIL-ovu ideologiju i njihov mobilizirajući narativ i viziju svijeta. Sve ovo vrijeme ideolozi ISIL-a su tvrdili kako je ono što se dešava u Siriji i Iraku ustvari realizacija proročanstva koje je izrekao Poslanik Muhamed (a.s.) o tome šta će se dešavati pred sami Sudnji dan.

Po toj interpretaciji stvarnosti oni su samo provodili volju Božiju i samim time sve što su radili je moralo biti ispravno. Njihovi sljedbenici su bili uvjereni da je na njima da rade ono što vjeruju da im je Bog naredio kako bi se ostvario Božiji plan, a On će se pobrinuti da stvari odvijaju prema Njegovoj volji. Tako je jedno malo selo preko noći dobilo značaj koji mu po njegovoj veličini nikada ne bi pripadao.

Božiji znak

Kada je u avgustu 2014. godine ISIL zauzeo Dabiq čitavu svoju propagandnu mašineriju upregnuo je kako bi pokazao da je zauzimanje tog malog sela za koje su žrtvovali za vojne stratege neopravdano mnogo ljudstva ustvari znak od Boga. U islamskoj eshatologiji postoji predaja o tome kako će se baš u tom mjestu, po kojem je ISIL nazvao i svoj časopis na engleskom jeziku, odigrati ključna bitka između muslimana i Bizantijaca kao oličenja kršćanskih i zapadnih sila. Ta bitka u islamskoj tradiciji poznata kao melahim je ekvivalent judeokršćanskom učenju o armagedonu ili konačnoj bici između dobra i zla koja će biti uvod u kraj svijeta.

Imam Muslim bilježi hadis (predaju od Poslanika) u kojem se navodi kako je Muhamed (a.s.) rekao: "Neće nastupiti Smak svijeta dok Bizantijci ne dođu u mjesto Al-Ea'mak ili Dabiq. U susret njima će krenuti vojska iz Medine koja će biti najbolja vojska u to vrijeme.

Kada se poredaju u vojne redove, Bizantijci će reći: 'Pustite nas i one koji su se sa naše vjere probratili u vašu da se borimo.'

Muslimani će odgovoriti: 'Ne, tako nam Boga nećemo ostaviti našu braću da se vi borite protiv njih! „ U nastavku predaje se navodi kako će nastupiti bitka u kojoj će se povući trećina muslimanske vojske. Njima, kaže hadis, Bog neće nikada oprostiti. Druga trećina će izginuti, a treća će pobijediti. Oni neće biti iskušani smutnjom i osvojit će Konstantinopol“.

Neispunjeno proročanstvo

Prema literaturi koju ISIL distribuira ovo proročanstvo se nije obistinilo kada su Osmanlije zauzele Konstantinopol jer osmanlijska vojska nije bila vojska dovoljno dobrih muslimana. Po njima, osvajanje Dabiqa je bio znak da je došlo vrijeme da se ti događaji obistine i da će njihova vojska uskoro zauzeti Istanbul, a zatim kako se navodi u dugim predajama i Rim.

Značaj koji je ISIL dao Dabiqu otkriva mnogo o tome kako se konstruiše ISIL-ov narativ. Ideolozi ISIL-a i njima sličnih pokreta su na osnovama islamske tradicije, historijskih modela življenja islama i tadašnjih pravnih rješenja, ali izvađenih iz konteksta i bez dosljednog razumijevanja, razvili kvazivjersku argumentaciju koja se možda najbolje može nazvati pseudoteologijom koja se bez ikakvog obzira i na silu pokušava pretočiti u novu realnost.

Ona počiva na hiperreligioznosti njegovih fanatiziranih sljedbenika koji islamsko učenje zloupotrebljavaju kako bi ostvarili svoje ideološke i političke ciljeve. Njihovo poimanje realnosti počiva na crno - bijeloj matrici, zato njihovi sljedbenici prihvataju samo argumentaciju niskog nivoa kompleksnosti koja se uklapa u njihovu sliku svijeta. Ta njihova „rješenja“ nagomilanih problema muslimanskog svijeta ali i njihovo razumijevanje vjere, islamske tradicije i pravnih propisa je toliko simplistički postavljeno da se slabo obrazovanim, neiskusnim i na površnost naviklim ljudima čine očitim i uvjerljivim.

Dešavanja pred Smak svijeta

Taj narativ ne počiva na argumentima logike i realnosti nego na emocijama i osjećaju „hitnosti“ koji zahtijeva da se reaguje odmah i bez razmišljanja o posljedicama i ishodu. Ako nas Bog vodi onda On brine o ishodu, a On je sve isplanirao i mi se svojim postupcima samo trebamo u Njegovu volju uklopiti.

Ali narativ koji se razvio oko malog sela Dabiq je otkrio još jednu jako bitnu komponentu ISIL-ove ideologije. Naime, insistiranje na apokaliptičnom tumačenu svijeta kroz muslimansku eshatologiju je postao sastavni dio ISIL-ove vizije svijeta.

U islamskoj tradiciji, kao i u tradicijama drugih religija, jako je puno predaja o tome šta će se dešavati pred sami Smak svijeta. U islamskoj tradiciji najveći dio tih predaja ne dolazi iz Kur`ana nego iz hadisa ili izreka koje se pripisuju Poslaniku (a.s.), a od kojih velik broj njih nije vjerodostojan jer ne prolazi davno uspostavljenu metodologiju provjere vjerodostojnosti predaja.

Ali i među vjerodostojnim hadisima ima jako puno predaja o tome što će se dešavati u ahirizemanu ili kraju vremena. Muslimani su u te predaje vjerovali kao nešto što će doći i što je domen metafizičkih (ar. gajb) predaja čija konačna istina je samo kod Boga. Muslimani vjeruju da niko osim Boga ne zna kada će se desiti Sudnji dan i da ga niko ne može ni ubrzati niti odgoditi.

Međutim, ISIL-ovi ideolozi su te predaje počeli tumačiti kako bi kroz njih razumijevali konfuzni svijet koji ih okružuje. Oni su počeli donositi političke odluke, izvoditi vojne operacije i praviti strategiju djelovanja kroz prizmu islamskog učenja o kraju svijeta ili onome što se u toj tradiciji naziva kao predznaci Sudnjeg dana (ešratu-sa`a).

Izmišljeni hadisi

Na taj način oni nisu samo opravdavali svoje iracionalne postupke i odluke nego su kod sljedbenika gradili neku vrstu mesijanskog osjećaja koji im je stvarao predodžbu o tome kako žive u nenormalnim vremenima kraja svijeta u kojima zakoni „normalnosti“ više ne važe.

Neke sekte i politički pokreti u historiji islama su se na sličan način poigravali sa vjerskim učenjima, neki su čak i izmišljali hadise kako bi opravdali svoje političke stavove ili sebi objasnili društvena previranja koja su se dešavala. Međutim, u glavnim tokovima islamske misli takvo razumijevanje vjere nikada nije bilo zvanično prihvaćeno.

Pad Dabiqa će biti težak udarac ISIL-ovoj ideologiji jer će svojim sljedbenicima morati objasniti zašto se nije obistinilo ono što su im obećali. Oni su već počeli sa pripremanjem svojih sljedbenika za ovaj dan.

Časopis Dabiq su već prestali izdavati pod tim imenom. Novi časopis se zove Rumiyah i postepeno priprema simpatizere ISIL-a na moguće gubljenje teritorije i odgađanje sudnjeg dana. Prije nekoliko dana ISIL-ova novina En-Neb`a je objavila tekst o tome kako trenutne bitke za Dabiq nisu one o kojima je Poslanik govorio jer se nisu stvorile okolnosti da se to predskazanje obistini.

Stavovi izraženi u ovom tekstu su autorovi i ne odražavaju nužno uredničku politiku Al Jazeere.

Izvor: Al Jazeera

Koji su stvarni ciljevi turske intervencije u Siriji?

Tursku su igre oko Sirije izgleda dovele u poziciju da se direktno mora uvući u tamošnji haos.

Sad kada ISIL slabi svi se počinju pitati kako će taj prostor izgledati nakon što ta paradržava prestane postojati [EPA]

Piše: Muhamed Jusić (Al Jazeera)

Turska se direktno uključila u rat u Siriji. Desilo se ono što je Ankara dugo pokušavala izbjeći.

Turska se od eskalacije sukoba u Siriji pokušavala sačuvati od samostalnog direktnog angažmana u Siriji i sukoba sa Islamskom državom Irak i Levant (ISIL).

Željeli su da i njihovi saveznici iz NATO-a ponesu dio tog tereta koji bi prevazilazio samo povremene zračne udare.

Turci su osjetili da ih saveznici ostavljaju na cjedilu i da ih žele uvući u sukob u kojem bi iskrvarili i koji bi možda destabilizovao Tursku i zasigurno je oslabio. Sada je ta faza, izgleda, gotova.

U ranim jutarnjim satima, 24. avgusta, samo nekoliko sati nakon što je američki potpredsjednik Joe Biden posjetio Ankaru, turska avijacija je počela sa žestokim bombardovanjem položaja pripadnika organizacije ISIL u pograničnom gradu Jarablus.

U izvještajima koji nisu ni demantovani ni potvrđeni, iako je ovo jako bitan dio slagalice, navodi se da su u tim napadima učestvovali i američki avioni.

Dva sata kasnije, u šest ujutro, 1.500 pripadnika Slobodne Sirijske Vojske (FSA) koji su prebačeni preko turske teritorije do grada Karkams prešli su granicu i napali položaje ISIL-a. Njih su pratili turski tenkovi i specijalne jedinice pješadije.

Trebamo se prisjetiti da je zahlađenje unutar NATO saveza, a prije svega na relaciji Turska - SAD uslijedilo kao posljedica nespremnosti zapadnih saveznika da podrže tursku viziju rješenja sirijskog problema koja je podrazumijevala formiranje sigurne zone u sirijskoj teritoriji uz tursku granicu i uvođenje zone zabrane letenja.

Od tada se mnogo šta promijenilo. Rusija se direktno uključila u sukob u korist predsjednika Bashara al-Assada, a u Turskoj je propao pokušaj državnog udara.

Tursko-američki odnosi su u ozbiljnoj krizi i zato je bitno da li će i u kojoj mjeri SAD stati uz zvaničnu Ankaru, odnosno da li su njihovi avioni bili podrška turskoj vojsci.

Prava meta operacije

Kako god, Turska više nije mogla čekati. Organizacija ISIL u Iraku i Siriji postaje sve slabija i ubrzano gubi teritoriju.

Ta organizacija je sada poput Osmanskog carstva nekad, bolesnik čiju smrt svi iščekuju i gledaju da za sebe pridobiju što više od onoga što će iza njega ostati.

I u Iraku i u Siriji je pravi rat među rivalskim političkim, etničkim i sektaškim vojskama i paravojskama, ko će više oteti od ISIL-a i pripojiti svojoj zoni utjecaja i nekim novim političkim entitetima u nastajanju.

Neke kurdske vojne i političke frakcije, prije svega one povezane sa Radničkom partijom Kurdistana (PKK) koju Turska smatra terorističkom organizacijom, za sada su se pokazale kao najuspješnije u ovoj igri.

Tursko ostajanje postrani bi značilo ostavljanje prostora Narodnim jedinicama za zaštitu (YPG) povezanim sa PKK-om da u Siriji prošire i ojačaju kontrolu nad ne samo većinski kurdskim područjima u kojima su već proglasili autonomiju prizivajući neku vrstu federalizacije buduće Sirije.

Turska ne može i ne želi da dozvoli stvaranje jednog takvog entiteta. Zato, iako su napadi prije svega usmjereni protiv ISIL-a, prava meta su ustvari sa PKK-om povezane vojne i političke strukture u Siriji.

Glasnogovornik turskog predsjednika Ibrahim Kalin je na svom zvaničnom Twitter profilu to i potvrdio kada je napisao kako je „cilj operacija u Jarablusu uklanjanje terorističkih organizacija sa turske granice, uključujući ISIL i YPG“.

Kurdski politički i vojni entitet

Izvor iz Ankare koji je govorio za portal Al-Monitor pod uslovom anonimnosti je rekao kako se znalo da se ISIL već dvije sedmice povlači iz Jarablusa.

Istovremeno YPG se pripremao da preuzme grad. Prema ovom izvoru prava meta napada nije ISIL nego pokušaj da se spriječi kurdska dominacija na sjeveru Sirije.

Kurdske trupe povezane sa organizacijom PKK kontrolišu tri odvojena područja u sjevernoj Siriji uz tursku granicu. Ankara se plaši da će ukoliko kurdski borci nakon povlačenja ISIL-a zauzmu teritorije na zapadnoj obali Eufrata biti u stanju da povežu te enklave i stvore jedan jedinstveni kurdski politički i vojni entitet koji bi se protezao uz tursku granicu.

Zato Turska traži da se Kurdske i druge vojne frakcije koje s njima blisko sarađuju povuku na istočnu obalu Eufrata. To je ustvari bila i jedna od glavnih tema tokom razgovora predsjednika Recepa Tayyipa Erdogana i potpredsjednika Bidena.

Za sada predstavnici YPG-a i njihove krovne političke organizacije u Siriji, Stranka demokratskog jedinstva (PYD) na čelu sa Salehom Muslimom, odbijaju da udovolje zahtjevima Ankare što može signalizirati predstojeći otvoreni sukob Turske i kurdskih paravojnih formacija na tlu Sirije.

Kako god, Tursku su igre oko Sirije izgleda dovele u poziciju da se direktno mora uvući u tamošnji haos. To vrlo lahko može biti još jedna zamka koju su globalni centri moći osmislili kako bi Tursku „ o sebi zabavili“ i tako oslabili poziciju njima ne baš tako omiljenog predsjednika Erdogana.

Drugi scenario je da se radi o nekoj vrsti dogovora velikih sila da se krene ka konačnom rješenju sirijske krize i da je zbog toga Turska odlučila krenuti u jednu tako riskantnu operaciju.

Blaga reakcija Damaska

Zato je pravo pitanje da li Turska nakon intervencije u Jarablusu ima mapu puta za buduće poteze u Siriji i da li za to ima podršku Moskve i Washingtona.

Ne treba zaboraviti da se u diplomatskim i medijskim krugovima već neko vrijeme govori o tome kako Rusija i SAD vode razgovore o nekoj vrsti mirovnog dogovora po uzoru na onaj dejtonski, koji bi napravio politički okvir koji bi odražavao odnos snaga na terenu i za početak samo zaustavio rat.

Da li je ovo dio tog plana za rješenje sirijskog rata teško je znati, jer se u medije puštaju samo štura i od dubljeg značenja isprana saopćenja.

Ali to da je akcija počela nekoliko sati nakon posjete potpredsjednika Bidena i nakon što su Turska i Rusija izgladili svoje odnose nije zanemarljivo.

Isto tako nije nebitno da Damask, iako jeste protestvovao rekavši da sve operacije na sirijskoj teritoriji protiv ISIL-a moraju biti u koordinaciji s njima, nije ni izbliza reagovao oštro kao što se moglo očekivati.

Naravno, ne treba zanemariti ni to da je nekoliko dana ranije došlo do prvog otvorenog sukoba od početka rata između kurdskih trupa i režimskih snaga. A i nepotvrđene vijesti o tome da je izaslanik šefa turske obavještajne službe Hakan Fidan nedavno posjetio Damask sada imaju više smisla.

Vrlo lahko je moguće da je svima uključenim u dešavanja u Siriji počelo smetati to što Kurdi postaju prejaki. Dok su se borili protiv ISIL-a to nikome nije smetalo.

Sad kada ISIL slabi svi se počinju pitati kako će taj prostor izgledati nakon što ta paradržava prestane postojati. Da li je u tom smislu postignut dogovor ili nije - zvanične potvrde nema, ali će vijesti koje dolaze iz tog dijela svijeta vrlo brzo otkriti o čemu se radi.

Stavovi izraženi u ovom tekstu su autorovi i ne odražavaju nužno uredničku politiku Al Jazeere.

Izvor: Al Jazeera

„A kada kažnjavate kažnjavajte istom mjerom kako su vas kažnjavali“

Piše: Muhamed Jusić (Preporod)

Šta stvarno znači ajet  „a kada kažnjavate kažnjavajte istom mjerom kako su vas kažnjavali“?

Često se čuje kako ono što u ime islama rade nasilne ekstremističke skupine nije islam ili je njegova zloupotreba. Međutimm sljedbenici ove ideologije, poput pripadnika ISIL-a, An- Nusre, Al-Kaide, Eš-Šebaba, Boku Harama i sličnih paravojnih organizacija, u svim svojim istupima insistiraju na legitimnosti svojih postupaka. Svaki morbidni video počinju i završavaju sa ajetima, hadisima ili nekim drugim predajama iz islamske tradicije. Zato nije dovoljno reći da to nije islam, nego je obaveza  prije svega uleme da objasni zašto to što oni čine pozivajući se na sveti tekst nije islam, odnosno obaveza je pokazati tu zloupotrebu islama o kojoj se govori.

Ovo utoliko više, što se ne može očekivati da ljudi, bili muslimani ili ne, a naročito mladi koji su izloženi ovakvim sadržajima, imaju dovojno vjerskog znanja da proniknu u sve izvitoperenosti učenja nasilnih ekstremista.

Najbolji primjer ove zloupotrebe islamskog učenja, barem u bosanskom kontekstu, je i najsvježiji.

Nedavno su svi svjetski i regionalni mediji prenijeli video-snimak jednog mladića iz BiH za kojeg se zna da se bori u redovima ISIL-a kako upućuje poziv muslimanima da neselektivno ubijaju sve one koje oni smatraju nevjernicima. U video-poruci su namiksani kadrovi američkih gradova pa se to u sigurnosnim agencijama shvatilo kao prijetnja ISIL-a zapadnim, prije svega američkim, građanima.

U tom videu on poziva „muslimane da ne prave razliku između vojnika i civila (nevjernika) kao što i njihovi avioni ne prave razliku između vojnika i civila Islamske države“ i da ubijaju svoje sugrađane gdje god i kako god mogu. Taj svoj stav on navodno pravda ajetom iz Kur`ana koji prevodi kao: „A kada kažnjavate kažnjavajte istom mjerom kako su vas kažnjavali“. Za onog ko ne zna o islamu više od onoga što može naučiti na Youtubeu ili Facebooku, ili onoga ko ne poznaje čitav Kur`an niti povode objave (esbabu-nuzul), niti kontekst u kojem su ajeti objavljeni (što zahtjeva poznavanje sire i sociohistorije vremena Poslanika,a s.), o nemuslimanima koji ovo čuju da i ne govorimo, ovo može biti dovoljan dokaz da islam uistinu podržava takve postupke i da ono što teroristi rade jeste ustvari islam.

A upravo se na ovom, kao i na svakom drugom primjeru zloupotrebe ajeta i hadisa, kada bi ga razložili vidi ta zloupotreba svetog teksta i ukupne islamske tradicije koju smo spomenuli. Naime, svi koji znaju suru An-Nahl (Pčela) znaju da se ajet ne završava tu gdje je ovaj propagator nasilja stao. Rahmetli Besim Korkut je ovaj ajet preveo ovako: „Ako hoćete da na nepravdu uzvratite, onda učinite to samo u onolikoj mjeri koliko vam je učinjeno; a ako otrpite, to je, doista, bolje za strpljive.“

I bez obzira na prijevod poruka ajeta je jasna. Kur`an potvrđuje ono što je i starozavjetni princip recipročnog prava koji počiva na ustaljenoj maksimi stoljetnog poimanja pravde „oko za oko, zub za zub“ ali Uzvišeni muslimane u duhu Posljednje Božije objave poziva da prevaziđu dotada ustaljeni princip osvete i da naprave iskorak ka oprostu i strpljenju kako bi se začarani krug džahilijetske krvne osvete napokon prekinuo i kako bi na zemlji bila uspostavljena Kuća mira (Darus-selam).

A ako bi se desilo da poruka čitavog ajeta nekome nije jasna i ako bi pak ostala nedoumica oko toga koja je stvarna poruka ajeta onda sljedeća dva ajeta ne ostavljaju prostor nejasnoćama i dodatno podcrtavaju murad i maksad odnosno poruku prvobitne poruke. U sljedeća dva ajeta Uzvišeni kaže: „Strpljiv budi! Ali, strpljiv ćeš biti samo uz Allahovu pomoć. I ne tuguj za njima, i neka ti nije teško zbog spletkarenja njihova.  Allah je zaista na strani onih koji se Njega boje i grijeha klone i koji dobra djela čine. (An-Nahl 128-129.)

Muslimani se slažu da je Poslanik,a.s., najbolji tumač Kur`ana i da ga je on najbolje razumio. Onda je dovoljno pogledati kako je on razumio ove ajete i kako je po njima postupio.

U Ibn Kesirovom tefsiru čitamo kako se bilježi od Abdula sin Imam Ahmeda u musnedu njegovog oca a od Ebu Ibn Kaba da je rekao: „Kada je bio dan bitke na Uhudu, ubijeno je od ensarija šezdeset ljudi a od muhadžira šest. Tada su ashabi Allahovog poslanika, a.s., rekli: `Ako nam se ukaže prilika vratit ćemo im većom mjerom (لنربين عليهم)`, pa kada je došao dan oslobođenja Meke jedan je čovjek rekao, `Od danas se više neće znati za Kurejšije.` Zatim je neko povikao: `Allahov poslanik, a.s., garantuje sigurnost i crnom i bijelom osim toga i toga`, pa je po imenima spomenuo neke ljude, nakon toga je Uzvišeni objavio: `Ako hoćete da na nepravdu uzvratite, onda učinite to samo u onolikoj mjeri koliko vam je učinjeno; a ako otrpite, to je, doista, bolje za strpljive.` Poslanik, a.s. je nakon toga rekao: `Mi ćemo biti oni koji će se strpiti a ne oni koji će kažnjavati“. I upravo ova predaja a ima ih više, nekih sa slabim senedom a nekih sa dobrim, nedvosmisleno ukazuje na stvarno značenje spomenutog ajeta. Sve drugo je zloupotreba teksta.

Očito je da su ideolozi ISIL-a i njima sličnih pokreta na osnovama islamske tradicije, historijskih modela življenja islama i tadašnjih pravnih rješenja, ali izvađenih iz konteksta i bez dosljednog razumijevanja, razvili vjersku argumentaciju koja se možda najbolje može nazvati pseudoteologijom koja se bez ikakvog obzira i na silu pokušava pretočiti u novu realnost. Ona počiva na hiperreligioznosti njegovih fanatiziranih sljedbenika koji islamsko učenje zloupotrebljavaju kako bi ostvarili svoje ideološke i političke ciljeve. Njihovo poimanje realnosti počiva na crno- bijeloj matrici, zato njihovi sljedbenici prihvataju samo argumentaciju niskog nivoa kompleksnosti koja se uklapa u njihovu sliku svijeta. Ta njihova „rješenja“ nagomilanih problema muslimanskog svijeta ali i njihovo razumijevanje vjere, islamske tradicije i pravnih propisa je toliko simplistički postavljeno da se slabo obrazovanim, neiskusnim i na površnost naviklim mladim ljudima čine očitim i uvjerljivim. Zato je jako bitno prvo razumjeti ovaj mobilizirajući narativ a zatim i razviti kontranarativ i pokazati kako kontekst tako i kompleksnost nastanka islamskih propisa i praksi življenja islama. To je zadatak kako za islamske teologe, tako i za sociohistoričare i sociologe religije.

Istovremeno je to poziv muslimanskim masama, naročito mladim, da površna i neprovjerena tumačena islama ne uzimaju zdravo za gotovo dok ih, kako im to Kur`an i naređuje, ne „vrate Poslaniku (u današnjem kontekstu njegovom sunnetu  i njegovom razumijevanju Kur`ana kojeg je pokazao svojim postupcima) i onim učenim među njima“.

„Kada saznaju za nešto važno, a tiče se sigurnosti ili opasnosti, oni to razglase. A da se oni s tim obrate Poslaniku ili predstavnicima svojim, znali bi to među njima oni koji su sposobni zaključke ili propise izvoditi (لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنبِطُونَهُ مِنْهُمْ). A da nije Allahove dobrote prema vama i milosti Njegove, i vi biste, osim malo vas, sigurno, šejtana slijedili. (En-Nisa:83)
Izvor: Preporod

Ozbiljni nedostaci u borbi protiv ekstremizma

Prije svega bitno je razumjeti ideologiju koja mobiliše sljedbenike nasilnog ekstremizma.

Piše: Muhamed Jusić (Al Jazeera)

Došlo je vrijeme da su napokon politički i sigurnosni centri globalne i regionalne moći shvatili da se tzv. rat protiv terorizma ne može dobiti silom i samo sigurnosnim metodama.

Pravdi za volju trebalo je vremena i vremena da se aktivnosti na prevenciji nasilnog ekstremizma i bavljenje uzrocima zbog kojih ljudi posežu za terorizmom kao taktikom ostvarivanja političkih i ideoloških ciljeva, nađu u globalnim i nacionalnim strategijama borbe protiv ove pošasti našeg doba. Ali, to je tek početak.

Sada kada se o ovome počelo pričati stvar nije završena, ona tek počinje.

Nakon uspona tzv. Islamske države i novog vala terorističkih napada od Ankare do Brisela, te velikog broja stranih boraca koji su se iz skoro svih država svijeta uputili na sirijsko i iračko ratište, sve evropske zemlje su pokrenule vlastite programe suprotstavljanja nasilnom ekstremizmu (Countering Violent Extremism-CVE), a u mnogim su formirani posebni uredi pri ministarstvima i sigurnosnim agencijama. Milioni su ubrizgani u različite programe i kreiranje kontranarativa.

I sve zemlje regiona imaju svoje strategije borbe protiv terorizma u kojima je ovaj pristup problemu posebno naglašen. U većini njih su već pokrenuti projekti koji se mogu svojim ciljevima podvesti pod „CVE pristup“. Neke od njih provede nevladine i međunarodne organizacije, a neke nadležna ministarstva. To je zasigurno dobro, ako ne bude premalo i prekasno ili još gore, pogrešno.

Međutim, već sada je evidentno da čitav proces ima ozbiljnih nedostataka. To je i realno jer ne postoje dokazano djelotvorni metodi kojima se iskorijenjuje nasilni ektremizam. Postoje samo uspješni modeli iz nekih drugih zemalja i vremenskih perioda iz kojih se može učiti. Ne postoje gotova rješenja, niti se ona mogu prepisivati.

Izazovi i opasnosti

Zato je bitno na vrijeme ukazati na neke izazove koji mogu dovesti u pitanje čitav proces. Naročito ako znamo da pogrešno postavljeni programi ove vrste mogu biti i kontraproduktivni. Najbolji primjer za to je da se borba protiv nasilnog ekstremizma svede samo na njegovu „islamsku komponentu“. Na taj način bi se samo potvrdio narativ ekstremista kako je stvarni cilj „borbe protiv terorizma“, borba protiv islama i muslimana.

Neke manjinske muslimanske zajednice, što je već slučaj u nekim zemljama regiona i EU, na taj će način biti samo dodatno stigmatizirane i gurnute na margine društva gdje ih mogu čekati samo idelozi mržnje i nasilja.

Ozbiljna opasnost je i da se čitav proces birokratizira tj. da se kao i mnogim drugim društvenim problemima njima počnu baviti profesionalci koji u tome samo vide način da zadrže dobro plaćene poslove u vladinom i nevladinom sektoru. To se odnosi i na NGO profesionalce koji se u proces prevencije nasilnog ekstremizma, a neki čak i famoznu deradikalizaciju, šta god ona značila, upuštaju bez ikakvih znanja kao da se radi o još jednoj kampanji za zaštitu okoliša ili tek načinu da se potroše donirana sredstva i nešto zaradi.

Tu su i profesionalni „NGO turisti“, tj. polaznici svakojakih workshopova i konferencija koje sada širom regiona uvjeravaju da ne postanu nešto o čemu do te radionice nisu ni čuli. Ne treba zanemariti ni to da ponekada podizanje svijesti o nečemu može samo dovesti do promocije te pojave.

Zato je pravi izazov pred NGO sektorom da osmisle programe koji će doprijeti do istinski ranjivih skupina kako bi im se pomoglo, a to se posebno odnosi na mlade, da se ostvare i progovore o svojim nezadovoljstvima ne koristeći nasilje ili čak terorizam.

Nažalost, ovakav pristup CVE projektima je već uzeo maha ne samo na Balkanu nego i u svijetu. Tako vidimo kako oni „eksperti“ koji su do jučer na zapadu udarali u bubnjeve „preventivnih ratova“ danas govore o tome kako trebamo razumjeti društvene, političke i ekonomske okolnosti u kojma se terorizam razvija. Njima je najlakše odgovoriti. To su one okolnosti koje ste vi stvorili svojom neodgovornom vanjskom politikom i kratkovidnošću.

Narušavanje kredibiliteta

Posebno je također bitno da prevencija i borba protiv nasilnog ekstremizma budu iz ubjeđenja i potrebe samih zajednica koje su suočene sa tim izazovom. Činjenica da iza takvih projekata barem na Balkanu za sada prvenstveno stoje neke međunarodne organizacije i ambasade može ozbiljno narušiti kredibilitet ukupnih napora. Problemom nasilnog ekstremizma bi se svaka vjerska, etnička i nacionalna zajednica trebala baviti zato što je svjesna njegove opasnosti a ne zato što je zahtjev nekoga sa strane. Ne bude li toga ali i spremnosti da se iskorijene uzroci otuđenosti mladih koji ih čine ranjivim na pozive ekstremista različitog kova, mali su izgledi da će se problem riješiti.

Ali prije svega bitno je razumjeti ideologiju koja mobiliše sljedbenike nasilnog ekstremizma. Bitno je, npr. u slučaju ISIL-a, shvatiti na koji način se islamska tradicija zloupotrebljava, vadi iz konteksta vremena i društvenih okolnosti u kojima su propisi nastali kako bi se na osnovu tih historijskih obrazaca opravdali postupci motivisani ideološkim ciljevima. To ne mogu objasniti priučeni eskperti nego je ovo zadaća prije svega uleme koja mora objasniti na osnovu autentičnog islamskog učenja šta je to „neislamsko u tzv. Islamskoj državi“. Oni moraju razviti i kontranarativ, ali i objasniti zašto je poruka ISIL-a privlačna tolikom broju mladih koji nam svojim postupcima očito šalju jasnu poruku da oni nisu zadovoljni sadašnjim svijetom i svojim mjestom u njemu.

U slučaju drugih desničarskih skupina koje promovišu nasilje poput Ravnogorskog četničkog pokreta i sličnih klerofašističkih organizacija bitno je razumjeti njihovo koketiranje sa mainstream politikom, medijima i akademskom zajednicom. Radikali i teroristi nisu kruške i ne rastu na drvetu. Oni su proizvod društava i zajednica koji su ih oblikovali, pa i proizveli. Zato ne može biti brzih i efikasnih odgovora na kompleksan problem, samo zato što je donesena politička odluka da je to sada „in“. Pretjerana simplifikacija problema i nuđenje istih takvih rješenja neće riješiti problem bez obzira koliko se novca izdvojilo. Biće dobro ako ga i ne produbi.

Stavovi izraženi u ovom tekstu su autorovi i ne odražavaju nužno uredničku politiku Al Jazeere.

Izvor: Al Jazeera

NOVI ZOV RATA U SIRIJI I BOSANSKOHERCEGOVAČKI KONTINGENT STRANIH BORACA, ATLANTSKA INICIJATIVA, SARAJEVO 2016.

Odlazak građana Bosne i Hercegovine na ratišta u Siriju i Irak, i posebno mogućnost njihovog povratka u zemlju, nisu najozbiljnija niti najneposrednija opasnost po njenu sigurnost. U državi koja opstanak duguje mirovnom sporazumu u koji je ugrađen temeljni spor oko kojeg je vođen rat (1992-1995) – treba li ona biti jedinstvena ili podijeljena – postoje znatno prisutniji sigurnosni rizici. Ova nerazriješena dihotomija, kroz nastavak rata (još uvijek) nenasilnim sredstvima, presudno određuje političku, društvenu i ekonomsku dinamiku te izravno smanjuje kapacitet države da djelotvorno odgovori na gotovo svaki izazov.

Odlasci na strana ratišta nisu izravna posljedica te dinamike. Oni su lokalizacija globalnog fenomena, kojem domaći kontekst ponekad pogoduje, ali su i rezultat drugih procesa koji se ovdje odvijaju skoro četvrt stoljeća. Za to vrijeme Bosna i Hercegovina je od zemlje destinacije za putujuće strane borce postala zemlja njihovog porijekla.

Atlantska inicijativa je sredinom 2015. godine objavila istraživanje u kojem je pokušala objasniti ovaj fenomen. Godinu dana kasnije, čini nam se kako je saznanja do kojih smo tada došli neophodno dopuniti novima. Prije svega promjenom hijerarhije motiva koji navode na odlaske, a onda i posljedicama koje je ta promjena proizvela na sadržaj i dinamiku ovog procesa. Zbog toga i dopunjeni naslov ovog istraživanja – Novi zov rata u Siriji i bosanskohercegovački kontingent stranih boraca.

DOWNLOAD: .PDF (5Mb) NOVI ZOV RATA U SIRIJI IBOSANSKOHERCEGOVAČKI KONTINGENT STRANIH BORACA, Atlantska inicijativa, Sarajevo2016.

Komentar za Dnevni avaz na dešavanju u Felludži

Fallujah: Mjesto brutalnih osveta

Opravdani su strahovi da će i ova nova bitka za Falluju, bez obzira na njen ishod, biti najpogubnija za civile [AP - Arhiva]

Nakon niza terorističkih napada oružane grupe Islamska država Irak i Levant u Bagdadu, lideri šiitskih milicija obećali da će se osvetiti u Falluji.

Piše: Muhamed Jusić (Al Jazeera)

Na prilazima iračkoj Falluji gomilaju se snage koje bi trebale ovaj grad preuzeti od ISIL-a. Civili koji nisu uspjeli da izbjegnu iz grada i njegove okolice su već dvije godine taoci terorističke organizacije koja ih koristi kao žive štitove i ne dozvoljava im da napuste grad i bjesomučnog granatiranja vladinih snaga i brojnih šiitskih paravojnih formacija.

Grad se sistematski izgladnjuje, a rijetki izvještaji koji prođu ISIL-ovu blokadu, ali i blokadu vlade u Bagdadu, govore o jednoj od najgorih humanitarnih katastrofa u tom ionako brutalnom ratu. Bilo je pokušaja da se tamošnjem stanovništvu dostavi makar minimum humanitarne pomoći, o tome se jednom prilikom čak raspravljalo i u iračkom parlamentu, ali od toga ništa skoro nije realizovano.

Sada su opravdani strahovi da će i ova nova bitka za Falluju, bez obzira na njen ishod, biti najpogubnija za civile. Posebno su naglašeni strahovi od sektaške odmazde i promjene etničke i vjerske strukture stanovništva. Postoje opravdani strahovi da će paravojne šiitske formacije koje čine okosnicu trupa koje se spremaju napasti ovaj većinski sunitski grad iskoristiti borbu protiv ISIL-a kako bi promijenili demografsku sliku regije.

Ispolitiziran sunitsko-šiitski sukob

Desi li se to, ne samo da će to biti jedan od najstravičnijih zločina u novijoj krvavoj historiji Iraka, nego će političke implikacije takvog razvoja događaja biti dugoročne. Obistinit će se strahovi da će se ISIL iskoristiti kako bi se promijenila etnička i vjerska struktura kako Iraka tako i susjedne Sirije u korist proiranske šiitske i alevitske populacije. To će samo produbiti ionako isforsiran i ispolitiziran sunitsko-šiitski sukob. Već odavno se zna da se ta slika u Bagdadu odavno narušila na štetu sunita i sada se govori o tome kako se etničkim čišćenjem pokušava stvoriti sigurnosni prsten oko Bagdada kojim bi se suniti i fizički potisnuli od centra odlučivanja i dodatno marginalizirali u budućem Iraku.

Zato je bitna činjenica da su u borbe uključene i vojne formacije sunitskih arapskih plemena (ar. `ašair), iako je upitno koliki je njihov stvarni broj i još bitnije koliki je njihov utjecaj te da li će oni uspjeti spriječiti eventualne slučajeve odmazde i progona na sektaškoj osnovi.

Falluja, koja je udaljena svega 70 kilometara od glavnog grada Iraka, ima ne samo stratešku važnost nego i simbolični značaj. Taj grad je kroz svoju historiju bio simbol iračkog, tačnije arapsko-sunitskog otpora bilo kakvoj okupaciji. O gradu i njegovim stanovnicima su se u modernoj arapskoj historiji ispleli mitovi još kada su 1941. postali glavnim uporištem borbe protiv britanskog kolonijalizma.

Sjetićemo se da se Falluja prva usprotivila američkoj okupaciji nakon pada režima Sadama Huseina.  Svi se sjećaju brutalnih snimaka četvorice američkih plaćenika iz privatne sigurnosne agencije Blackwater koji su ubijeni iz zasjede a onda su pobunjenici njihova tijela vukli autima i objesili na gradskom mostu. Ti snimci su bili prekretnica koji su nakon snimka američkog trijumfa, rušenja kipa Sadama Huseina i njegovog hapšenja prvi put pokazali da slika o saveznicima kao oslobodiocima Iračana nije stvarna.

Od tada je već Falluja postala grad nad kojim su se svi svetili. Godine 2004, američka je vojska u dva navrata vodila krvavu bitku za kontrolu nad  gradom. Već tada je velik dio grada u potpunosti uništen, i ustvari nikada nije obnovljen. U borbama u Falluji poginula je trećina od ukupno 4.486 američkih vojnih žrtava, a militanti su konačno potisnuti tek 2006. godine kombinacijom konstantnog povećanja broja američkih i iračkih vojnika i pregovorima sa sunitskim vođama kojima je obećano sudjelovanje u budućoj vladi i druge povlastice.

Ta bitka za kontrolu nad Falluju, pod američkim kodnim nazivom operacija Fantomski bijes (engl. Operation Phantom Fury) bila je zajednička američko-iračka ofanziva protiv a američka vojska će je kasnije okarakterisati kao „jednu od najtežih urbanih borbi u kojima su američki marinci sudelovali još od bitke za grad Huế u Vijetnamu 1968".

Tada su se sunitska plemena pobunila protiv tadašneg ogranka Al Kaide kojeg je u Iraku osnovao Abu Musab al-Zarqawi i koja je postala preteča budućeg ISIL-a. Oni su tada osjetili da je i Al Kaida u Iraku i Šamu, kako su se tada zvali preotela njihovu borbu protiv američke okupacije.

Sunitsko nezadovoljstvo

Civilne žrtve ni tada kao ni danas niko nije brojao. Licitiralo se ciframa od 20.000 do 50.000 poginulih.

Falluja je prva pala pod kontrolu ISIL-a, daleko prije samog Mosula i drugih iračkih gradova. Ustvari, bolje bi bilo reći da je ISIL vješto iskoristio nezadovoljstvo sunitskih plemena i drugih stanovnika Falluje marginalizacijom i progonima kojima su bili izloženi od prošiitskog režima tadašnjeg premijera Nuri Kamal al-Malikija. Oni su vješto iskoristili to sunitsko nezadovoljstvo i brutalno se obračunali sa vojnicima plemena tzv. Sahavat koji su bili ostavljeni od Amerikanaca i vlade u Iraku koja nakon američkog povlačenja nije održala svoje obećanje.

Danas umjesto da se traga za inkluzivnim iračkim rješenjem koje bi istinski osiguralo interese arapskih sunita čini se da se sprema samo još jedna osveta nad Fallujom, tačnije samim gradom i njegovim preostalim stanovnicima. Nakon niza terorističkih napada u Bagdadu za koje je odgovornost preuzeo ISIL, lideri šiitskih milicija su već svojim sljedbenicima obećali da će se „osvetiti u Falluji“.

Ne treba zapostaviti ni činjenicu da ofanziva dolazi baš sada kada vlada pokušava skrenuti pažnju sa sve masovnijih okupljanja demonstranata u samom Bagdadu koji već dva puta ulaze u Zelenu zonu i vladine institucije. Taj narodni pokret koji se zvanično bori protiv korupcije vladajuće elite predvodi šiitski klerik i disident Muqtadā al-Sadr koji ima vlastitu političku agendu i prijeti da preuzme politički primat od vladajuće šiitske političke postavke. Zato je sada zvaničnom Bagdadu potrebna hitna vojna pobjeda i vjerovatno se o cijeni neće govoriti.

Gerilske tehnike ratovanja

Istovremeno nakon što je izgubila Ramadi, Fallujah je za ISIL najvažnije uporište u Anbaru, najvećoj iračkoj pokrajini, i oni ga neće predati bez ozbiljnog otpora.  U subotu 21.5.2016, proISIL-ovi sajtovi su objavili audio-snimak s novom porukom glasnogovornika ISIL-a Abu Muhammada al Adnanija u kojoj se uz poznate propagandne poruke i pseudoteološke argumente može razumjeti kako on priprema svoje sljedbenike i simpatizere na moguće nove gubitke teritorije i prelazak na gerilske tehnike ratovanja.

Indikativno je i to da se ISIL ponovo vratio audio-porukama što je dokaz da se njegovo vodstvo nalazi pod ozbiljnim pritiskom i da su odustali od video uradaka, a kamoli od spektakularnih vojnih parada i javnih govora njihovih lidera.

Sve ovo ukazuje na to da se sprema još jedna brutalna bitka s velikim gubicima naročito među civilima. Ta bitka će ispisati samo još jednu krvavu stranicu u debeloj knjizi stradanja ovog grada kojem je historija namijenila ulogu grada na kojem se vi svete i dokazuju svoje junaštvo.

Stavovi izraženi u ovom tekstu su autorovi i ne odražavaju nužno uredničku politiku Al Jazeere.

Izvor: Al Jazeera

Udar u srce ujedinjene Evrope

Podjednako nas treba boljeti i dobiti istu medijsku pažnju teroristički napad u Ankari ili Istanbulu i onaj u Briselu, ali i smrt sirijske djece.

 

Terorizam neće biti poražen dok se ne iscrpe izvori sa kojih se ta ideologija napaja [EPA]

Piše: Muhamed Jusić (Al Jazeera)

Evropa se opet našla na meti terorista. Ovaj put cilj su bili nedužni građani, posjetioci Brisela, tog političkog srca ujedinjene Evrope.

Istraga će vjerovatno pokazati više detalja o samom napadu, ali već sada je odgovornost preuzela oružana grupa Islamska država Irak i Levant. Po imenima osumnjičenih, već je jasno da se napad može dovesti u vezu s nedavnim hapšenjem Salaha Abdeslama. Napad je ili odmazda za tu akciju, ili reakcija na najavu da je Salah istražnim organima dao značajne informacije, nakon kojih su pokrenute neke nove akcije protiv njegovih saradnika i podignute mjere sigurnosti. Još nije izvjesno je li napadače u Briselu ta akcija ubrzala u namjeri da provedu svoj pakleni plan, ili su iz nekog drugog razloga napad izveli baš u ovom trenutku.

ISIL je slične napade izvodio kada je gubio teritoriju i kada se činilo da gubi momentum. Zato vrlo lahko cilj napada u Briselu može biti pokušaj ISIL-a da ostane relevantan u vrijeme kada traju mirovni pregovori o budućnosti Sirije, u kojima nema mjesta ni za njihovu državu niti viziju svijeta.

Glavna parola Al Baghdadijeve države, ili, kako je nazivaju simpatizeri, "hilafeta", je "opstaje i širi se". Dovesti u pitanje opstanak države znači udariti na samu ideju koja motivira njene sljedbenike. Zato je ISIL svaki put kada se osjetio zapostavljenim ili ugroženim izvodio slične napade, kako bi privukao nove dobrovoljce i ohrabrio sljedbenike. To bi mogao biti slučaj i sada.

Objasniti ne znači to opravdati

Teško je u bezumnom zločinu tražiti smisao, ali teroristi su više puta do sada pokazali da i u najbrutalnijim zločinima oni vide neki svoj smisao, cilj i opravdanje, i to ne treba zapostaviti, bez obzira na to što je svim normalnim ljudima takva doza bezumlja i brutalnosti nepojmljiva.

Ne bih volio da me se pogrešno shvati. Iza osuda terorističkih napada ne može biti bilo kakvih "ali". Ipak, da bi se istinski suprotstavilo terorizmu, mora se biti spremno gledati u njegove uzroke ili faktore koji doprinose njegovom omasovljenju ili ga jačaju. Nešto pokušati objasniti ne znači to opravdati.

Zato, iako ništa ne može biti opravdanje za bezumno ubijanje nevinih, ne možemo ignorirati razloge koji mlade ljude guraju ili vuku ka djelima terorizma. Razumijevanje tih razloga ne može biti razlogom da se skrene pažnja sa ideologije koja ih motivira i koja ih inspirira. Nasilni ekstremizam, koji zloupotrebljava islam i njegovu tradiciju, problem je koji zaslužuje adekvatan odgovor kroz razvijanje kontranarativa, i to je jedan od najbitnijih razloga koji mlade vuče ka djelima terorizma.

Ali, okolnosti koje mlade, naročito u kontekstu napada u Briselu, one rođene i odrasle u Evropi, guraju ka takvim ideologijama moraju biti adresirane. Zato se moramo, ako se istinski žele zaustaviti slični napadi u Evropi, pozabaviti milionima mladih bliskoistočnog i afričkog porijekla koji imaju pasoše evropskih zemalja, koji su tu nerijetko i rođeni, ali koji se nikada nisu integrirali. Integracija je dvosmjeran proces. Ne možete se integrirati ako vas drugi ne želi i ako vam ostavljaju samo opciju asimilacije, ili čak ni to.

Žrtvovanje ovog za onaj svijet

Svi koji poznaju Evropu današnjice znaju da mnogi njeni velegradi imaju geta otuđenih i izoliranih manjina, koje nemaju jednak pristup mogućnostima koje se nude drugim Evropljanima. Oni države u kojma su rođeni ne doživljavaju kao svoje i njih nije teško uvjeriti da im je jedino što je ostalo da "žrtvuju ovaj svijet za onaj".

Uzmemo li u obzir najnoviji val izbjeglica koji se slio u Evropu, utoliko ova spoznaja postaje još bitnija. Već sada vidimo da su sve jače one struje u Evropi koje bi izbjeglice, imigrante i strance, a naročito muslimane, među njima gurali na margine društva, bez da se zapitaju ko ih tamo čeka.

Napad u Briselu se desio u vrijeme kada su sigurnosne mjere širom Evrope bile na najvišem nivou. Očito je da se takozvani rat protiv terorizma ne može dobiti samo vojnim sredstvima i da tu rješenje nisu samo sigurnosne mjere i svi to već neko vrijeme ponavljaju. Međutim, skoro da niko ne kaže - a šta to trebamo poduzeti da bi se taj rat dobio. Niko to ne govori, jer bi te druge mjere - koje bi, ako ne iskorijenile terorizam kao taktiku, sigurno doveli do njegove minimizacije, ili bi mu se uskratila podrška kakvu vidimo danas - zahtijevale istinske promjene i žrtve na koje niko nije spreman.

Niko nije spreman isušiti močvaru i još uvijek je ganjanje komaraca jedina opcija. Terorizam neće biti poražen dok se ne iscrpe izvori sa kojih se ta ideologija napaja. Sve ozbiljne analize ISIL-ovog narativa su pokazale da je u njemu daleko manje vjerske argumentacije, a puno više političkih i ideoloških konstrukata. Oni se hrane nepravdom, otuđenošću, beznađem, nezaposlenošću i svim drugim zlima u kojima žive mladi muslimani i u Evropi i u takozvanim muslimanskim zemljama ogrezlim u tiraniji, neslobodama i isključenosti mladih.

Sve je ostalo na riječima

Niko ne želi priznati kako je prvo podrška Saddamu Huseinu i drugim arapskim diktatorima, pa onda odluka da ih se svrgne i da se Arapima na tenkovima izveze demokratija dovele do urušavanja tog dijela svijeta. Niko ne želi preuzeti odgovornost za sve ono što se dešavalo u Siriji i Iraku, što je dovelo do stvaranja prostora za djelovanje ISIL-a. Patnju tamošnjih naroda svjetski moćnici nisu samo predugo ignorirali, nego su nerijetko u njenom održavanju i učestvovali. Danas ta patnja i nepravda služe kao gorivo piromanima, koji bi da takav svijet spale vjerujući da će napraviti bolji.

Zato ne može biti rješenja ni problema terorizma ni izbjegličke krize dok se ne riješi, u konkretnom slučaju, sirijsko-irački konflikt, a prije njega onaj palestinski.

Terorizam je globalni problem, koji se iz godine u godinu, iako se svi protiv njega bore, samo povećava. Samo budala radi jedno te isto, a očekuje drugačiji rezultat. Zato je krajnje vrijeme da se promijeni dosadašnja paradigma međunarodnih odnosa. Ima već neko vrijeme kako su pametni ljudi rekli kako će u globaliziranom selu ili svi imati mir i prosperitet, ili ga neće imati niko. Ali, sve je ostalo na riječima.

Zato će prvi pokazatelj te promjene biti kada se svaka ljudska žrtva počne vrednovati isto. Kada nas, kao ljude, podjednako bude bolio i kada dobije istu medijsku pažnju i teroristički napad u Ankari ili Istanbulu i onaj u Briselu, ali i smrt sirijske djece, koja u stotinama umiru svaki dan već pet godina.

Stavovi izraženi u ovom tekstu su autorovi i ne odražavaju nužno uredničku politiku Al Jazeere.

Izvor: Al Jazeera

ISIL - upravljanje divljaštvom

Abu Bakr Naji vjeruje da će samo građanski rat unutar muslimana, dovesti do uspostave sunitskog hilafeta.

Piše: Muhamed Jusić (Al Jazeera)

Vijest da je tzv. Islamska država Iraki Levant raspisala oglas za radna mjesta poput glasnogovornika, bombaša i nastavnika i nekih drugih pozcija predviđenih za ʽone slabije vjereʼ odjeknula je kao svjetski ekskluziv na globalnoj medijskoj sceni. Ali koliko god ta informacija zvučala bizarno ona je utemeljena u ozbiljnoj strategiji koja je ovoj militantnoj skupini omogućila da u XXI vijeku stvori surogat moderne države.

Ne može se ne primjetiti kako trenutna strategija djelovanja ISIL-a ne samo u Iraku i Siriji nego i na mjestima gdje se ISIL-a pokušava proširiti, poput Sinaja u Egiptu, Libije, Afganistana, Jemena, Nigerije, Tunisa i brojnih drugih država u kojima se javljaju organizacije koje se obavezuju  na poslušnost (daju bejat) halifi Al-Bagdadiju i bore se pod obilježjima ISIL-a, ima dosta sličnosti sa strategijom poznatom kao „upravljanje divljaštvom“.

Ustvari, radi se o nekoj vrsti kombiniranog terenskog priručnika i svojevrsnog manifesta za „povratak hilafeta“ naslovljenog sa „Upravljanje divljaštvom (ili zvjerstvima)- najkritičniji stadij kroz koji će zajednica vjernika (ummet) proći“ (Management of Savagery: The Most Critical Stage Through Which the Ummah Will Pass : إدارة التوحش: أخطر مرحلة ستمر بها الأمة‎, Idārat at-Tawahhush:Akhtar marhalah satamourrou biha l ummah).

Identitet ideologa

Ova knjiga ili studija je djelo iza kojeg stoji ideolog poznat kao Abu Bakr Naji. Publikacija sa pojavila na društvenim mrežama 2004. godine, prvo na zatvorenim forumima a kasnije i na brojnim stranicama na kojima se militanti okupljaju kao i na stranicama specijalizovanih centara koji prate trendove unutar terorističkih organizacija.

Navodni izgled pasoša ISIL-a na kojem piše 

“pokrećemo vojsku ukoliko nosioca 

ovog pasoša zadesi bilo kakvo zlo” (izvor: Twitter)

Stvarni identitet Abu Bakr Najia nije nikada zvanično potvrđen, ali je Hani Nesira sa Al Arabiya Institute for Studies u svom istraživanju došao do zaključka da se radi o Egipćaninu Muhammadu Khalil al-Hakaymahu (محمد خليل الحكايمة) . Al-Hakaymahu je autor još nekoliko studija ili strategija djelovanja pojedinaca i organizacija tada povezanih sa globalnom Al Kaidom.

Naji vjeruje da će samo građanski rat unutar islama, tj. muslimana, dovesti do uspostave sunitskog hilafeta. Zato on predlaže eskalaciju brutalne kampanje nasilja i zvjerstava u muslimanskim zemljama koja treba da rezultira polarizacijom njihovih društava i novim sukobima, razotkrivanjem nesposobnosti sigurnosnih agencija i vladajućih elita da održe kontrolu nad narodima, što bi trebalo privući nove sljedbenike u redove džihadista i u konačnici stvoriti džepove nesigurnosti ili prostore u kojima vladaju strah, nesigurnost i zvjerstva. Pod „upravljanjem zvjerstvima“ Naji podrazumijeva stvaranje anarhije kojom bi onda militanti upravljali, tj. u kojoj bi se nametnuli kao jedini koji mogu uspostaviti red i smijeniti nesposobne i korumpirane vlasti i to na principima islama, Šerijata, historijskog iskustva i tradicije muslimanskih naroda.

Upravo ovdje do izražaja dolazi sposobnost simpatizera tzv. ISIL da nakon što stvore haos upravljaju njime kroz formiranje civilne administracije koja će nuditi osnovne komunalne i javne usluge u kombinaciji sa sigurnošću za one koji se pokore njihovoj vlasti. To je veliki iskorak u odnosu na ono što su do sada nudile druge militantne organizacije koje su se pozivale na islam poput Al-Kaide, talibana ili egipatskog Al Jihada ili Al Jamae al-Islamijje.

Naji je koristio tradicionalni džihadistički primjer Egipta, ali se implicite odnosio na Irak, gdje je pozivao na brzu konsolidaciju džihadističkog trijumfa s namjerom ''ovladavanja okolnim zemljama''. Jedan ISIL-ov lider je ispričao Michaelu Weissu i Hassanu Hassanu, autorima knjige „Inside the Army of  Terror“,  da je Najieva knjiga naširoko distribuirana među oblasnim ISIL-ovim zapovjednicima i nekim običnim vojnicima kao sredstvom opravdavanja odrubljivanja glava ne samo kao religijski dopuštenim radnjama već preporučenim od Boga i Njegovog Poslanika. Za ID, najveći doprinos teksta Upravljanje divljaštvom leži u razlikovanju značenja džihada u odnosu na druga religijska pitanja. Naji u jednome trenutku podučava čitatelja tvrdeći da način na koji se uči o džihadu ''u knjigama'' otežava mladim mudžahidima da spoznaju pravo značenje njegovog koncepta. ''Neko ko isprva uči o džihadu misli da je to ništa doli nasilje, grubost, terorizam, zastrašivanje (drugih) ili bezočno ubijanje. Ja govorim o džihadu i borbi, ne o islamu i to se ne bi trebalo miješati... Ne može se nastaviti boriti neko i prelaziti iz jedne etape u drugu osim ako inicijalna etapa ne podrazumijeva etapu bezočnog ubijanja neprijatelja i rušenja njihovih domova...''.

Vođenje države

Rodni list u Islamskoj državi u kojem u podnaslovu stoji:

“unuci Hilafeta” (izvor: Twitter)

Očito je sada da tu ideju upravljanja društvima u anarhiji i stvaranja a zatim popunjavanja pravnog i političkog vakuuma koju je razradio Naji u praksi pokušava provesti Al-Bagdadi. Ovo nije promaklo sve većem broju analitičara koji prate sve što se dešava u i oko ISIL-a. Tako Loretta Napoleoni u svojoj novoj knjizi The Islamist Phoenix (u izdanju Sandorfa iz Hrvatske prevedeno pod naslovom „Uspon islamizma“) piše: „Spretnost kojom El-Bagdadi i njegova grupa uvjeravaju sunite u Siriji, a isto tako i u Iraku, da bi mogli uspjeti u onome u čemu su svi ostali podbacili, nevjerovatan je podvig njihove modernosti.  U prošlosti, nijedna džihadistička grupa nikada nije bila opremljena za vođenje prave države. Nisu znali kako upravljati zalihama vode, kanalizacijom, izgradnjom cesta niti su znali kako koristiti virtualni svijet za novačenje i skupljanje sredstava diljem planeta. Još su manje znali kako postići konsenzus u zajednicama. Takve greške, a viđali smo ih u Afganistanu u halifatu (kalifatu) mule Omera (Omara), počivaju na predmodernoj viziji društva, kakvu je projecirao selefizam.“

Iako je san džihadističkog pokreta oduvijek bio obnova halifata, bila je to samo nejasna, romantična ideja, potpuno neprimjenjiva u modernim vremenima, jer je selefizam, tvrdi Napoleoni, odbijao konstrukciju moderne države. „Radikalni je selefizam radije zamrznuo koncept idealnog društva kakav je vrijedio u Arabiji sedmog stoljeća. Svaki napredak koji je slijedio nakon toga ili je suvišan ili opasan, od infrastrukture moderne države do moderne tehnologije, što je očito jer su talibani zabranili muziku, radio i TV.“ (Loretta Napoleoni, „Uspon islamizma“, Sandorf, Zagreb, 2015. str. 83-84).

Imajući to u vidu, ono što je napravio Al-Bagdadi, iscrtavajući unutar Sirije vlastite enklave Islamske države i vodeći te zajednice kao politički autoritet sa svim instrumentima moderne države, zaista je nevjerovatno. On je uspio „spojiti političku namjeru islamista o preuzimanju vlasti u državi s nešto globalnijom vizijom neotradicionalista o stvaranju prepoznatljive, makar i nesavršene, države koja bi istovremeno trebala biti lansirna rampa za daljnje širenje. Ova kombinacija bez presedana vrlo je važna.“ – barem tako piše prema citatu gospođe Napoleoni, Jason Burke, u tekstu objavljenom u The Guardian.

Dokument  Divana ili ministarstva obrazovanja sa popisom škola među

kojima je i škola Ebu Musab al-Zarqavi (izvor: Twitter)

Ali ovaj iskorak koji je napravio ISIL nije samo „nevjerovatan“ nego je izuzetno privlačan širokom spektru simpatizera islamističkih ideja i bitan faktor mobilizacije. Zato je mobilizacija dovoljnog boja „državnih službenika“ u ovoj organizaciji podjednako bitna kao i vojni uspjesi na bojnom polju. Jer dok ih njihovi kritičari i unutar njima sličnih pokreta kritikuju da niti su islamski niti država, oni sve upornije rade na tome da sve svoje poteze islamiziraju kroz traženje uporišta u muslimanskoj tradiciji i da ojačaju svoju državnost kroz građenje institucija“.  Otud toliko insistiranje na razvijanju držvne administracije: poput različitih ministarstava, različitih rodova policije, čak štampanja vlastitog novca, pasoša i drugih dokumenta. Zato i oglas za radna mjesta ostaje klasičan primjer „dog-whistle“ poruke odnosno poruke koju čuju i razumiju oni koji trebaju dok za druge ostaje van čujnih frekvencija.

Izvor: Al Jazeera