Zabilješke iz Arabije: O džahilu koji je u Nil bacio učenog al-Nahhasa

Arapska i muslimanska historija pamti tragičnu smrt poznatog egipatskog učenjaka arapskog jezika, gramatičara pa i pjesnika Abu Džafara al-Nahhasa (أبو جعفر النحاس). Ona se pamti i prenosi sa generacije na generaciju kao ilustracija visoke cijene koju učeni ljudi mogu platiti kada nasuprot sebe imaju neuke mase.

Tako se pripovijeda da je al-Nahhas jednog dana sjedeći na obali Nila, (tačnije na stepenicama (المقياس) nilskog nilometra, mjesta gdje se mjerio nivo vode), u vrijeme kada je Nil bio u porastu (أيام زيادته) uzeo knjigu o metrici i ritmu arapske poezije (عروض) i glasno je čitao. Dok je on tako razbijao (يقطّع) neke stihove po metrima, vjerovatno ponavljajući ritmičke obrasce poput „مستفعلن فاعلن فاعلاتن“ ili slično čuo ga je neki džahil (neznalica, običan čovjek iz naroda) koji je pomislio da on čara/vrača Nil (يسحر النيل) kako bi spriječio da voda poraste. To je u jadniku izazvalo strah da bi cijene hrane mogle porasti, jer kada Nil ne poplavi i ne donese plodne taloge iz centralne Afrike godina podbaci i slabo šta rodi na njenim obalama.

Zato je odlučio stvar uzeti u svoje ruke pa je al-Nahhasa nogom udario u leđa i gurnuo ga u nabujalu rijeku. Tijelo mu nikada nije nađeno (لم يوقف له على خبر).

Ova priča dolazi iz klasičnih biografskih djela, a ova verzija iz „إنباه الرواة على أنباه النحاة“ od al-Qifṭīja (prenose je i kasniji autori kao što su Ibn Khallikan, al-Dhahabi i drugi) i danas služi kao podsjetnik na opasnost neznanja masa i to da želja da se zaštiti opće dobro nije dovoljna da se bude u pravu. Pouka je u ovoj tragediji i da se ne treba pred svakim praviti pametan.